Laden Evenementen
  • Dit event is voorbij.

Zaandam – lezing: de Nederlandse Schutterij door de eeuwen heen

27 februari, 20:00 CET

Evenement Navigatie

Uitnodiging voor een lezing van de Nederlandse Genealogische Vereniging op donderdag 27 februari 2020

De Nederlandse schutterij door de eeuwen heen

door: P. Tjeertes,
Bestuurslid voormalig Politiemuseum Zaandam
Bestuurslid Stichting Historisch Wormer

In de steden in de middeleeuwen ontstonden de gilden der schutterij. Deze gilden waren geheel zelfstandig en hadden zich tot doel gesteld om de in- en uitwendige rust in de stad te bewaren. Hiertoe werden zij ingehuurd door het stadsbestuur. Zij waakten ‘s nachts op de wallen van de stad en bemanden de poorten.

Uit de taakstelling van de schutterij blijkt al dat de naam “schutterij” minder te maken heeft met schieten en veel meer is afgeleid van het werkwoord beschutten. Het middeleeuwse woord “scut” betekende beschermer.

Tijdens de Spaanse Troebel (80 jarige oorlog) werden de schutterijen door prins Willem van Oranje gereorganiseerd. De schutterij gilden verloren hun zelfstandigheid en werden ondergeschikt aan bet stadsbestuur.

In de 17e eeuw werd het lidmaatschap van de schutterij meer en meer een erebaantje. Denk hierbij ook aan de vele schuttersstukken zoals die in de diverse musea te zien zijn (Nachtwacht van Rembrandt). Tijdens de patriottentijd (1787) splitsten de schuttersvendels zich op in patriottische gezinde en prinsgezinde schutterijen, die ook wel exercitie genootschappen werden genoemd. Tussen de beide schutterijen braken soms felle gevechten uit. Niet voor het eerst bemoeiden de schutterijen zich met de landelijke politiek. Zo werd prinses Wilhelmina door een patriottische schutterij nabij Goejanverwellesluis aangehouden.
Tijdens de Franse overheersing werden de schutterijen opgeheven en ingedeeld in het Franse leger en wel als Garde Nationale.
In 1815 herstelde koning Willem I de schutterijen. Zij bleven echter plaatselijk georganiseerd. In 1827 werd de Wet over de Schutterijen van kracht voor het gehele rijk.
De schutterijen werden nationaal georganiseerd maar behielden hun plaatselijk karakter. De officieren werden uit de gegoede burgers van de stad benoemd door de Koning, de schutters waren dienstplichtige inwoners van de stad. Alle manlijke inwoners in de leeftijd van 25 tot 34 jaar waren schutterij plichtig en werden ingeschreven in de gemeentelijke schutterij registers. Deze registers en de oude schutterijboeken vormen nu een bron van informatie over onze voorvaderen.
Als primaire taak had de schutterij het handhaven van de openbare orde in de gemeente bij calamiteiten, zoals oproer, stakingen, brand enz. Zij stond daartoe onder het gezag van het plaatselijk gemeentebestuur i.c. de burgemeester. Zij kan worden gezien als de voorloper van de hedendaagse Mobiele Eenheden (M.E.) van de politie.
Slechts wanneer het rijk in gevaar kwam, werden de schutterijen aan de landmacht toegevoegd als reserve, de z.g. Landstorm. Dit is slechts eenmaal voorgekomen, n.l. tijdens de Belgische opstand in 1830-1831.
In 1907 werden de schutterij als overheidsinstituut, na invoering van de dienstplichtwet, opgeheven. In het zuiden des lands, met name in Noord-Brabant en Limburg worden de gebruiken van de oude middeleeuwse schutterijen in ere gehouden en organiseren zij nog steeds hun jaarlijkse schuttersfeesten.

Datum 27 februari 2020.
Plaats: Wijkcentrum Dirk Prins.
A.G. Verbeekstraat 35
1501 RM Zaandam (naast het Mennistenerf).

Toegang vrij. Aanvang: 20.00 uur. Zaal open: 19.30 uur.

Gegevens

Datum:
27 februari
Tijd:
20:00

Organisator

NGV afdeling Nationaal – Zaanstreek-Waterland
E-mail:
ngvzaanstreekw@gmail.com

Locatie

Wijkcentrum Dirk Prins
A.G. Verbeekstraat 35
Zaandam, 1501 RM Nederland
+ Google Maps
Website:
https://dirkprins.nl