Collecties Tweede Wereldoorlog geconserveerd en gedigitaliseerd

 

Ruim 10 meter uit onze collecties over de Tweede Wereldoorlog, bij elkaar 72.500 pagina’s, wordt de komende maanden geconserveerd en gescand. Dankzij een landelijk digitaliseringsproject kunt u straks thuis belangrijke bronnen over de Tweede Wereldoorlog in Nijmegen digitaal bekijken.

De collecties bevatten dagboeken, krantenartikelen, brochures, brieven, briefkaarten, foto’s en andersoortige documenten over onder meer het dagelijkse leven, het verzet, de Jodenvervolging en het geallieerde bombardement van 22 februari 1944. Documenten over de aanslag op korpscommandant van de Gemeentepolitie A.J.M. van Dijk en documenten van de Joodse familie Ganz uit Amsterdam (circa 1942), vormen bijzondere onderdelen van het geheel. 

Daarnaast bevat de collectie onder meer archiefmateriaal van de Luchtbeschermingsdienst, een organisatie die vele inwoners van Nijmegen bij de verdediging van de stad betrokken. Maar ook van De Nederlandsche Unie, die erin slaagde vele Nijmegenaren politiek te mobiliseren. Het materiaal van de Gemeenschap Oud Illegale Werkers Nederland omvat veel informatie over de werkzaamheden van verschillende Nijmeegse verzetsstrijders. 

De bronnen vertellen over hoe het gewone leven gewoon doorging tijdens de Duitse bezetting. Uitgebreid aan bod komen de tastbare gevolgen van de oorlogsdreiging voor de stadsbewoners. Hoe zij soms verzeild raakten bij verzets- of collaborerende groepen en hoe hun leven drastisch veranderde toen Nijmegen een frontstad werd.

Amerikaanse vliegtuigen bombarderen op 22 februari 1944 de stad Nijmegen. Met achthonderd doden werd het een van de grootste rampen die Nederland in de twintigste eeuw is overkomen. Later dat jaar lag Nijmegen in de frontlinie van een van de grootste militaire operaties uit de Tweede Wereldoorlog (Market Garden). Het vastlopen van het geallieerde offensief had tot gevolg dat het westen, oosten en noorden van Nederland pas in 1945 bevrijd konden worden.

Met name de Nijmeegse ‘Collectie Tweede Wereldoorlog’ kent een bijzondere herkomst. In oktober 1945 riep gemeentearchivaris De Jong burgers op om documenten uit de oorlogsjaren te deponeren bij het archief. De documenten zijn dus met de expliciete bedoeling verzameld om de oorlogsgeschiedenis van de stad in zijn vele facetten te documenteren. Rond dezelfde tijd startte het gemeentebestuur enkele documentatiecommissies om specifieke deelonderwerpen meer uit te werken, zoals het verzet, de bevrijding en het handelen van overheidsambtenaren.