Kwartier van Nijmegen 2020 nr 1

INHOUD

  • VAN DE REDACTIE 
  • LEZING 14 JANUARI 
  • KOMENDE LEZINGEN
  • DETERMINATIEMIDDAG FOTO’S UIT NEDERLANDS-INDIË 
  • AFDELINGSLEDENVERGADERING 14 APRIL 2020 
  • NOTULEN VAN HET AFDELINGSVERGADERING 
  • VAN 9 APRIL 2019
  • ALV JAARVERSLAG 2019 
  • JAARREKENING EN TOELICHTING 2019 
  • NOTULEN LV 23 NOVEMBER 2019 TE DRIEBERGEN 
  • VARENDE GOEDEREN (2) 
  • SCHEPEN UIT DE 17 E EN 18 E EEUW 
  • ARSENAAL 
    KWARTIERSTAAT ”Van Duren” 
  • DE VERDWENEN NOODWONINGEN BIJ DE DRIEHUIZERWEG 
  • CURSUS GENEALOGIE 
  • PETRUS CANISIUS STICHTTE FONDS VOOR ARME KLERKEN 
  • GROTE AARDBEVING IN LAND VAN CUIJK IN 1640
  • BUURMEESTERS VERZOEK
  • OUD SCHRIFT 
  • LEDENMUTATIES tot februari 2020 

• VARENDE GOEDEREN (2)
Evert Kam.

Nu wil ik wat meer aandacht besteden aan de schippers zelf.
Ik vond 883 verschillend geschreven namen van schippers, die de rivieren op voeren,
265 die de rivieren af voeren. 72 daarvan gaan zowel de rivier af als op, een klein
percentage dus.
Vaak werden voor dezelfde personen afwijkende namen opgeschreven, ik schat dus
dat het werkelijke aantal enkele percentages lager zal hebben gelegen. Ook waren er
enkele vrouwen onder de schippers; 21 vrouwen de rivieren op, 12 de rivieren af.
Hier de namen van der schippers, die het meeste met de scheepvaart bezig waren.

De rivieren op waaronder 21 vrouwen:
Henderick van Driel 267 x vervoerde veel wijn.
Jacob Leeuwens 211 x vervoerde veel wijn.
Herman Opheijden 199 x vervoerde textiel en diversen.
Pauwels inde Betouw 163 x vervoerde koper en diversen.
Willem Grooten 92 x vervoerde koper.
Jsack Schorer 67 x vervoerde koper en textiel.
Willem Vrundt 56 x vervoerde koper.

De rivieren af, waaronder 12 vrouwen :
Pauwels inde Betouw 244 x vervoerde koper en ketels.
Jsack Schorer 138 x vervoerde veel ketels.
Willem Grooten 133 x vervoerde koper en ketels.
Willem Vrundt en Adam Smits 61 x vervoerde veel ketels.

Er zijn enkele bekende Nijmeegse namen onder, zoals Jacob Leeuwens en Pauwel in de Betouw. Ik heb de ruim 1000 gevonden namen niet gecontroleerd, of ze ooit in Nijmegen hebben gewoond. Er zullen ook schippers uit andere plaatsen zijn geweest, die in Nijmegen handelswaar in namen en elders afleverden of verkochten. Het is bijdeze gegevens niet te achterhalen, of de schipper koopman was of vrachtvervoerder of een combinatie hiervan.

• ARSENAAL
Evert Kam.

Helaas heb ik het rekwest van Willem Ariens niet kunnen vinden. In mei 1781 stopt het verzamelen hiervan. Wij kunnen ons wel enigszins voorstellen, wat dat geweest is. Hij moet ergens opgepikt hebben, dat de opslagplaats van buskruit verplaats zal worden en wel, dat er een officieel arsenaal op de Mariënburg gebouwd zal worden. Hij bezat twee huizen in de Hertogstraat, waarvan er èèn wel zijn smidse zal zijn geweest. Smeden werken met vuur en dat combineert niet zo best met buskruit. Hij vreest, dat hij zal moeten verhuizen en vraagt nu aan de raad, of zijn werkzaamheden
in de Hertogstraat in de toekomst risico’s met zich mee brengt. De magistraat toen ter tijd zal hier wel geen oordeel over hebben willen uitspreken, dus schuiven ze het probleem door naar de Raad van Staten.

• KWARTIERSTAAT ”Van Duren”
Gewoon een familie uit de regio.

matriarchaal

VI Belia van den Toorn, geb. circa 1749 te Oosterhout, ovl. op 28 sep 1831 te Reet
(Elst), tr. op 28 dec 1784 te Ressen met Antonij Roest, ged. op 10 aug 1751 te
Randwijk, landman, ovl. op aug 1819 te Reeth (Elst).
Alle gegevens zijn uit privébron en uit Gem. Archief Arnhem
(naam bekend bij redactie) V Gerritjen Roest, geb. op 25 dec 1785 te Ressen, ovl. op 9 sep 1837 te Reeth (Elst),
tr. op 27 dec 1807 te Elst met Leendert van Ralen, zn. van Jan van Ralen
tabaksplanter (1817), en Johanna Scheers, 1860 te Elst
IV Maria van Ralen, geb. op 28 jun 1822 te Reeth (Elst), ovl. op 11 mrt 1896 te
Nijmegen, tr. op 29 dec 1852 te Elst met Johan Frederik Jüngst, zn. van Georg
Christian Jüngst (militair, gepensioneerd in 1825; veldwachter in 1833, arbeider
(1845) en Johanna Hendrica Seuter (arbeidster), geb. op 23 jul 1830 te Oosterbeek,
III Johanna Jüngst, geb. op 25 jan 1853 te Elst, ovl. op 18 apr 1904 te Bemmel, tr.
op 18 jun 1874 te Elst met haar neef Jan Jansen, zn. van Gerrit Janssen (tabaksplanter)
en Gerritjen van Ralen, geb. op 11 jun 1843 te Elst, tabaksplanter (1874), landbouwer,
voerman (1896), ovl. op 12 mei 1922 te Bemmel,
II Anna Hendrina Jansen, geb. op 25 aug 1889 te Bemmel, ovl. op 13 mei 1957 te
Arnhem, tr. op 4 dec 1918 te Arnhem (getuige: Jan van Duren(31jr.), wissellooper,
broer van de bruidegom; Hendrik Jan Dul(45 jr.), badmeester, zwager van de
comparanten) met Jacob van Duren, zn. van Berend Jan van Duren (schoenmaker)
en Willemiena Jacoba Huiskamp (dienstbode), geb. op 20 jan 1878 te Arnhem,
koetsier/smid(1904), ovl. op 3 nov 1934 te Arnhem,

patriarchaal

VI Berend Gerrits Gerrits, geb. te Wapenveld (Heerde), ged. op 13 mrt 1740 te
Veessen (Heerde), ovl. op 4 nov 1811 te Veessen (Heerde), tr. op 30 apr 1768 te
Heerde, kerk.huw. op 23 mei 1768 te Heerde met Hendrikjen Gerrits, geb. te Oene.
V Jan Berends van Duren, ged. op 20 aug 1769 te Heerde, dagloner, ovl. op 8 okt
1817 te Hoorn (Heerde), begr. op 13 okt 1817 te Hoorn (Heerde), tr. op 13 jul 1800
te Wijhe met Jantjen (Jennegien) Post , dr. van Derck Jans Post en Maria Jans Jans,
ged. op 23 jun 1771 te Heerde, dagloonster, ovl. op 16 jul 1849 te Wapenveld
(Heerde).
IV Egbert van Duren, geb. op 9 apr 1813 te Heerde, schoenmaker, ovl. op 25 dec
1854 te Vaassen (Epe), tr. op 21 nov 1840 te Epe met Geertruij Hulseboom , dr. van
Gerrardus (Gerrit) Hulseboom (kunstschilder, tekenaar, tekenmeester bij het
opvoedingsinstituut van Van Niel te Vaassen) en Jannetje Landzaat, geb. op 8 nov
1813 te Amsterdam, ovl. op 18 feb 1892 te Nijbroek,
III Berend Jan van Duren, geb. op 30 mrt 1844 te Vaassen Epe), schoenmaker, ovl.
op 29 mrt 1899 te Arnhem, tr. op 30 jul 1873 te Arnhem (getuige: Jan Huiskamp(24
jr.), papiermaker, broeder der comparante; Jan van Duren(31 jr.), schoenmaker,
broeder van den comparant; Bart Huisman(34 jr.),papiermaker, broeder der
comparante) met Willemiena Jacoba Huiskamp , dr. van Jacob Huiskamp
(papiermakermakersknegt, vanaf ca 1870 papiermaker) en Aaltje Blaauw
(huiswerkdoende), geb. op 26 okt 1843 te Beekbergen, dienstbode, ovl. op 30 mrt
1927 te Arnhem.

• DE VERDWENEN NOODWONINGEN BIJ DE DRIEHUIZERWEG

Gouverneursbuurt

Door de verwoestingen tijdens de tweede wereldoorlog was er een groot tekort aan woonruimte ontstaan. In december 1946 werden in Nijmegen de eerste noodwoningen gebouwd, die bij woningvereniging Nijmegen in beheer werden gegeven. Zo was er een complex tussen de spoorlijn naar Kleef, de Driehuizerweg (tegenwoordig Heyendaalseweg) en de Groenewoudseweg. Een wijkje met zo’n 300 woningen met straten als Pieter Bothstraat, Jan Pieterszoon Coenstraat, Daendelsstraat, Van Capellestraat, Van Riebeekstraat, Mr. Pieter Meijerstraat, Van Diemenstraat en Rooseboomstraat, allen genoemd naar gouverneur-generaals in het toenmalig Nederlands Indië, waardoor de buurt de naam Gouverneursbuurt kreeg. Door de geïsoleerde ligging en kampachtig uiterlijk werd het complex in de volksmond wel ’Buchenwald’ genoemd. Toen de noodwoningen in 1969 werden gesloopt, verscheen er op het vrijgekomen terrein een overdekte ijsbaan, een bowlingcentrum en een nieuwe brandweerkazerne.

• VERLENGDE KERMIS ?
Evert Kam

Bij het zoeken in de Nijmeegse archieven om interessante zaken voor mijn lezers te vinden, kwam ik dit stuk tussen de rekwesten tegen. Vooral het aantal handtekeningen, dus namen trok mijn aandacht. Het betreft hier een aantal Joodse kooplieden, die een verzoek aan de magistraat doen en wel om de duur van de kermis in 1787 te verlengen. Het blijkt, dat zij door de toestand in de republiek hun koopwaren uit Hollend niet op tijd voor de kermis in Nijmegen konden krijgen en dat er vele steden waren, waar geen kermis gehouden werd.

• PETRUS CANISIUS STICHTTE FONDS VOOR ARME KLERKEN
door Henny Fransen met bewerking oud schrift door Evert Kam

Wie van katholieke huize is en in de jaren vijftig van de vorige eeuw de lagere school bezocht, weet er alles van: het eerste huiswerk dat je opgedragen kreeg was het uit je hoofd leren van de vragen en antwoorden uit de kleine catechismus, zodat je op Hemelvaartsdag goed voorbereid je eerste Heilige Communie kon doen. Onze moeders moesten thuis de vragen overhoren. Nu was dat overhoren iets wat mijn moeder uitstekend afging, want in mijn goed bewaarde schoolrapport van de eerste klas staat een tien voor godsdienst genoteerd, het enige vak waar ik ooit een tien voor behaalde. Een vraag als ’Waartoe zijn wij op aarde’ was toen een belangrijke vraag, maar ook heden ten dage houden vele theologen, wetenschappers en natuurbeschermers zich hiermee vanwege de zorg om het behoud van de natuur bezig. Nooit geweten trouwens dat de catechismus uit onze jeugdjaren al zo’n vierhonderd jaar eerder werd geschreven. Door onze Nijmeegse stadsgenoot Peter Kanis nog wel, die later de Latijnse naam Petrus Canisius aannam. Hij trad als eerste Nederlander in 1543 toe tot de orde der Jezuïeten en promoveerde in 1549 in Bologna tot doctor in de theologie. Daarna werkte hij van 1555 tot 1558 aan zijn eerste catechismus voor godsdienstonderricht aan de jeugd, om de ontstane verwarring tijdens de reformatie
tegen te gaan.

• GROTE AARDBEVING IN LAND VAN CUIJK IN 1640
Henny Fransen

In het doop-, trouw-, en begraafboek van Boxmeer (1604-1689) maakte pastoor Antoon Peelen bij de doopinschrijvingen van het schrikkeljaar 1640 de opmerking dat er op 4 april rond vijf uur in de ochtend een grote aardbeving had plaatsgevonden, met een tijdsduur van een Onze Vader en Wees gegroet.

jw.koten@hccnet.nl