Mt-DNA bewijs en Joodse identiteit

Recent is in Israël een discussie op gang gekomen waarvan in de Jeruzalem Post een groot artikel is gewijd. Het gaat over het aantonen van een joodse afstamming met gebruikmaking van genetische test met name met de Mt-DNA-Test (mitochondriale test). Men is jood wanneer de moeder een Jodin is. Dat kun je met de Mt-DNA-test bewijzen. Bij Joden geldt dat de moederlijke stamlijn als bepalend is voor een joodse afstamming. Om het eens cru te zeggen, de Heer Buma de leider van het CDA is doordat zijn grootmoeder van moederszijde een Cohen was,  volgens rabbinale wetten  een jood. Hij kan dus een Israëlische nationaliteit claimen. Het DNA-bewijs heeft dus naast religieuze aspecten ook staatkundige gevolgen. Vandaar dat dit met de huidige sterke migratiestromen bij de beoordeling van een nationaliteitsaanvraag een erg actueel onderwerp is geworden.

Dit aantonen van de joodse afstamming geeft vooral problemen bij Oost-Europese joden (Ashkenazie). Tijdens het communistische bewind was de joodse religie verboden en wanneer men heimelijk jood bleef kwam men in ernstige moeilijkheden. Vandaar dat men dit jood zijn zelfs binnen een familie verzweeg.  Er is dus een afstammings-onzekerheid bij heel wat Russische joden. Voor deze groep kan het belangrijk zijn hun joods zijn aan te tonen met behulp van DNA. Aangetoond werd dat 40% van de  Ashkenazie afstammen van 4 joodse stammoeder die 1200 jaar geleden naar Europese gebieden migreerden. Bij heel wat joden zijn deze DNA-voetafdrukken van deze stammoeders nog terug te vinden. Dit kan dan het DNA- bewijs leveren van een Joodse afstamming. In veel gevallen kan echter dit bewijs niet worden geleverd ook al hebben de betrokkenen vele eeuwen als joden geleefd en zijn heel wat van de familieleden in concentratie kampen omgekomen. Kortom de DNA-eis in strikte zin kan tot ernstige  ethische problemen leiden. Anderzijds is het ook weer zo dat DNA-bewijs een belangrijke ondersteuning kan geven bij de rabbinale beoordeling van een joodse afstamming dat toelating geeft tot de Israëlische nationaliteit.

De cruciale vraag is of de joodse identiteit afhangt van eeuwen oude traditie of dat een biologisch bewijs de doorslag moet geven. Er zijn hierover door de Israëlische wetgeving nog geen categorische uitspraken gedaan. De zaak ligt te gevoelig en binnen de joodse gemeenschap bestaat hierover lang geen consensus.

Beste Jan Willem,

Ik wil graag even inhaken op je stukje in NGV landelijk nieuws, Mt-DNA bewijs en Joodse identiteit.

Afstamming via de joodse moeder is bepalend.

Ik wist niet beter dan dat de moeder kritisch is mbt jodendom van kinderen.

Tot mijn verrassing lees in het boek van Simon Schama, De geschiedenis van de joden, deel 2, 1492-1900, dat in Nederland in de 17de eeuw een kind joods is als de vader joods was. Deze regelgeving is wellicht belangrijk voor Nederlandse genealogie in die periode.



Hartelijke groeten

Rob Tausk