WIJ VAN ZEELAND nr 3 juli 2019

INHOUDSOPGAVE

♦Van de wnd.voorzitter pag. 1
♦Van de redactie pag . 1
♦Bestuursmededelingen pag. 2
♦Nieuws uit de Afdeling Zeeland pag. 2
♦Verslag van de lezing “De 9 levens van Cornelis Goliath” door Ilja Mostert
♦De Dochters van Eva pag. 3
♦Een buitenplaats genaamt Borndal door Jan Midavaine pag. 4
♦Heemkundige Kring De Bevelanden pag. 9
♦BHIC start gratis scannen-op-verzoek-service pag. 9
♦Genealogie van Joos van de Velde door Sjaak Hoornick pag. 10
♦75 jaar Vrijheid en de Slag om de Schelde pag. 15
♦Diverse archieven voor online raadplegen militaire historie pag. 16
♦Van de Archieven pag. 18
♦o.a. Open Archievendag bij het Zeeuws Archief op 2 november 2019
♦Poorters en poorterboeken van Zierikzee pag. 20
♦De Blindeninrichting te Middelburg in 1953 door Albert Prins pag. 22
♦PR-aktiviteiten pag. 24
Ledenmutaties pag. 26
Vacatures pag. 27

• Verslag van de lezing “De 9 levens van Cornelis Goliath” door Ilja Mostert

Op zaterdag 11 mei 2019 na de voorjaars-algemene ledenvergadering vertelde Ilja Mostert in een boeiende lezing over het leven van Cornelis Goliath (1617-1660).
Cornelis Goliath is opgegroeid in Schiedam, destijds een vissersplaats. Het is niet duidelijk geworden of hij daar ook geboren is. Zijn vader, Bastiaan Jacobzoon Goliath, was in dienst van de WIC.. Hij tekende daar een kaart van Paraiba en omgeving. Bij de verovering van Porto Calvo door de Portugezen wordt hij gevangen genomen en afgevoerd naar Lissabon. Zijn vader is in 1635 omgekomen. Na zijn vrijlating door de Portugezen vertrekt hij weer naar Brazilië. In opdracht van Johan Maurits heeft hij de forten in kaart gebracht.
Als afgezand van de WIC reist Cornelis naar Portugal om daar de kroning van de koning bij te wonen. Onderweg wordt zijn schip gekaapt en wordt hij als slaaf naar Algiers verkocht. Door zijn goede relaties, o.a. met Johan Maurits, komt hij weer vrij. Op 27 november 1644 trouwt hij in Rotterdam met Margaretha Droochbroot. In 1645 vertrekt hij als kapitein van het schip Oranjeboom weer naar Recife in Brazilië. In 1648 is hij in Zeeland. Als de stad Middelburg in 1648 de heerlijkheid Domburg koopt, maakt Cornelis een plattegrond van Domburg. In 1649 is hij secretaris van Oostkapelle. Hij woont in de herberg waar ook het dorpsbestuur zetelde. In
Oostkapelle sticht hij een gezin en laat daar 4 kinderen dopen. Hij vervult ook nog ambten als Inspecteur van de fortificaties en Hevenaar van de Polder Walcheren. Na een aanslag op zijn leven is hij als vluchteling in Middelburg. In 1657 biedt hij een kaart van Middelburg aan het stadsbestuur aan. In 1658 vertrekt hij naar de Wilde Kust in Guyana en laat alles wat hem lief is achter.

Een buitenplaats genaamt Borndal met zijn huizing, schuur, stallingen en verder
gevolg en toebehoren van dien door Jan Midavaine

Hugo Hendricx
Enkele jaren na het overlijden van Gaspar de Mauregnault (29 oktober 1680) kocht Hugo Hendricx de buitenplaats Borndal van diens zoon Johan. De datum van overdracht is niet bekend, maar dat zal rond 1684 zijn geweest. Hugo was in 1677 benoemd tot commies van de Oostwatering, een functie die hij tot zijn dood in 1697 heeft behouden1. Hij was getrouwd met Leyntje Samsons. Van haar weten we alleen dat ze vóór 30 augustus 1690 is overleden.
Op 9 maart 1678 kocht Hugo van Marcus Spruyt, landman in Zanddijk,‘twee melckkoeyen, kleederen, gout, silver, lynen, wollen, bedden, dekens, kisten, kassen, lantbouwersgereetschap, en voorts alle roerende goederen, en geen uutgesondert’

• BHIC start gratis scannen-op-verzoek-service

Via internet Brabantse archieven induiken nog nooit zó eenvoudig.
Het BHIC in ’s-Hertogenbosch is een gratis scannen-op-verzoek-service gestart. Daarmee is deze archiefdienst de eerste in Noord-Brabant die op grote schaal scannen-op-verzoek aanbiedt. Via internet historisch onderzoek doen in de Brabantse archieven was nog nooit zó eenvoudig.

Al jaren digitaliseert het BHIC archieven. Tot nu toe werden vooral archieven gescand die het meest werden opgevraagd of het meest kwetsbaar zijn. Op de website van het BHIC staan al miljoenen scans, maar dat is altijd nog maar een klein deel van de meer dan 40 kilometer archief die in de depots wordt bewaard.

Niet voor álle archiefstukken is scannen-op-verzoek mogelijk. In de regel worden alleen archiefstukken gescand die minstens 110 jaar oud zijn.

Bron: www.bhic.nl/nieuws

• 75 jaar Vrijheid en de Slag om de Schelde

In 2019 en 2020 vieren we dat het Koninkrijk der Nederlanden 75 jaar geleden is bevrijd en dat we sindsdien in vrijheid leven. De landelijke aftrap van dit lustrumjaar vindt plaats op 31 augustus 2019, bij de herdenking van de Slag om de Schelde. 75 jaar na deze slag komt men op de kades van Terneuzen en op het water van de Westerschelde bijeen om de bevrijding van Zuid-Nederland te vieren.

Wat is de slag om de Schelde? De Slag om de Schelde was een belangrijke militaire operatie aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. De slag vond plaats in 1944, in het noorden van België en het zuidwesten van Nederland. Met de verovering van beide oevers van de Westerschelde kwam de Scheldemonding vrij en werd Antwerpen de aanvoerhaven voor de geallieerde legers. De Slag om de
Schelde is minder bekend dan bijvoorbeeld de slag om Arnhem of de invasie in Normandië, terwijl deze geslaagde slag van cruciale betekenis is geweest voor de bevrijding van Nederland.

Nationaal Militair Museum

Gemeentearchief Tholen
Database met gegevens uit Doop-, trouw-, begraaf- en lidmaatregisters tot 1811 en Bevolkingsregisters 1810-1940.Vanaf 24 juni 2019 heeft de website van het gemeentearchief een nieuwe ‘look’ en zijn er nieuwe bronnen toegevoegd. De gevangenenregisters van het Huis van Bewaring van Tholen over de periode 1830-1888 zijn nu te raadplegen en op naam te bevragen. Nu kan ook met telefoons en tablets de website beter doorzocht worden. De scans en foto’s kunnen nu op volledig scherm bekeken worden. Daarnaast kan de website ook meteen in de Zeeuwse Krantenbank zoeken naar treffers.
archieftholen.nl

West-Zeeuws-Vlaanderen
Huib Plankeel uit Leiden heeft een groot aantal bronbewerkingen van vooral lidmatenlijsten en volkstellingen van dorpen en steden in West-Zeeuws-Vlaanderen

Gemeentearchief Schouwen-Duiveland
De volgende bestanden komen beschikbaar in de periode mei-september 2019
in Zeeuwen Gezocht, de persoonsdatabase van het Zeeuws Archief.
– akten burgerlijke stand, vanaf 1811
– notariële akten Zierikzee, vóór 1811
– bevolkingsregisters, 19e eeuw
– Doop-, Trouw-, Begraafregisters en Lidmatenregisters, ca 1527-1810, met scans
van de registers, betreffende: Zierikzee en Brouwershaven, Bruinisse, Burgh,
Dreischor, Ellemeet, Haamstede, Kerkwerve, Nieuwerkerk, Noordgouwe, Noordwelle, Oosterland,
Ouwerkerk, Renesse, Scharendijke, Schuddebeurs, Serooskerke, Sirjansland, Zonnemaire en de
buurtschappen Brijdorpe, Burghsluis, Elkerzee, Looperskapelle, Moriaanshoofd, Nieuwerkerke,
Westenschouwen.

Poorters en poorterboeken van Zierikzee online

Het oudste poorterboek van Nederland dateert uit 1302 en komt uit Zierikzee. Het Zeeuws Archief heeft alle Zierikzeese poorter- of poortersboeken gedigitaliseerd en online gepubliceerd. De boeken bevatten de namen van ruim 13.000 personen die gedurende 5 eeuwen het poorterschap van Zierikzee verwierven. Deze namen zijn bovendien doorzoekbaar gemaakt.
De term ‘poorter’ heeft niks te maken met een toegangspoort, maar is afgeleid van het Latijnse woord ‘portus’. Dat was in de Middeleeuwen de benaming voor een (handels)nederzetting. In de poorterboeken werden de namen van de nieuwe burgers van de stad genoteerd. In Zierikzee gebeurde dit vanaf 1302 tot aan
de invoering van de burgerlijke stand in 1811. De poorterboeken van Zierikzee bestaan uit 5 delen.

• De Blindeninrichting te Middelburg in 1953 door Albert Prins

Opa Klercq had niet het geduld voor fijn vlechtwerk, zijn handen stonden er niet naar was zijn mening en dat was ook zo. Stevige brede knuisten had hij gekregen van het ineen slaan van vlechtwerk voor bijvoorbeeld een aardappelmand, paardenvoermand of kersenplukmanden. Pitrieten mandjes voor geroosterd brood of een theemutsenmandje dat bovendien ook nog een wollig gevulde warmhoudmuts nodig had, daarvoor moest je niet bij hem aankomen. “Da’s veel te moeilik, da’s veel te veel waork, daor is geen cent an te verdiene”. Dat laatste argument had hij niet zelf bedacht, dat kwam van zijn vrouw Betje, die ook wel wist waar de kwaliteiten van Theeuwes lagen.