Jubileumbijeenkomst 45 jaar NGV afd. Amersfoort e.o.

Op 17 december 2016 om 14.00 uur opende voorzitter Willem van Maren deze bijeenkomst. Een speciaal woord van welkom aan onze spreekster van vanmiddag mevr. Marijke Hilhorst. In zijn voorwoord ging Willem niet in op de geschiedenis van onze afdeling die morgen, zondag 18 december 2016, 45 jaar bestaat. Hij besteedde aandacht aan de veranderingen in de genealogiebeoefening in de loop der jaren. Toen hij als jong knaapje in de vijftiger jaren het Rijksarchief in Arnhem binnenkwam, zat daar een klein aantal mannen, of liever gezegd: heren. Het was er heel rustig. In de tachtiger jaren werd het drukker en soms zelfs stampvol. In de periode daarna is het bezoekersaantal steeds afgenomen. Vorige maand kwam hij nog eens in Arnhem: er waren drie bezoekers. Tegenwoordig beoefent iedereen genealogie met de pc en vindt men veel gegevens op internet. Vroeger ging het veelal alleen om namen en bijbehorende data, tegenwoordig is men geïnteresseerd in de namen en in de familiegeschiedenis. Naar verluidt is het zelfs zo dat er een streven is de naam van de Nederlandse Genealogische Vereniging te wijzigen in Nederlandse Vereniging voor Familiegeschiedenis. De geschiedenis begint te leven. In dit kader hanteert de voorzitter het begrip tijdwee, het terugverlangen naar vroeger. Hiermee slaat hij een brug naar onze spreekster van vanmiddag, Marijke Hilhorst.

Lezing door mevr. Marijke Hilhorst.

Spreekster begint met te zeggen dat ze zeer vereerd is met de uitnodiging voor onze jubileumbijeenkomst. Eerder heeft ze voor onze afdeling een lezing gehouden op dinsdagavond 15 maart 2011.

Op de tafel voor haar ligt een grote merklap, een borduurwerk met kruissteken. Barbara Hilhorst 1861 staat erop. Dit wil niet zeggen dat Barbara in 1861 is geboren. 1861 is het jaar dat deze merklap gemaakt is. We zien ook een dorpsgezicht, een kerkje en diverse initialen en jaartallen van Barbara’s ouders en voorouders. Zo’n merklap werd gemaakt als proeve van kundigheid. Ook de initialen van de handwerklerares zijn vermeld. De maakster is Bartje Hilhorst, geboren op 26 juli 1848 in Eemnes en overleden op 30 november 1926 in Eemnes, dochter van Jan Hilhorst en Barbara Otten. Deze Bartje is een zus van Marijke’s overgrootvader. De spreekster heeft deze merklap gekregen van een achternicht en heeft deze merklap meegenomen voor deze lezing om aan te tonen dat er uit heel onverwachte hoek sporen van familiegeschiedenis kunnen opduiken.

In 1999 heeft de spreekster haar familiegeschiedenis gepubliceerd: De vader, de moeder & de tijd. De directe aanleiding voor het schrijven van deze familiegeschiedenis was de beginnende dementie van haar moeder, in het boek steeds aangeduid met de moeder. Haar moeder (geboren in 1925) zou op termijn steeds meer geheugen verliezen. Marijke deed een onderzoek naar haar leven en hield interviews met haar broers en zusters. De moeder is geboren in Lith, bij Oss (Brabant), en ging als jong meisje werken in het ziekenhuis in Laren, samen met een jonger zusje. De vader (geboren in 1925) was slagersknecht in Eemnes, kwam met een liesbreuk in het ziekenhuis in Laren te liggen en ging later werken in dat ziekenhuis. In 1946 of 1947 werden ze verliefd op elkaar, kregen een relatie, trouwden in 1948 en gingen wonen in een woning naast het ziekenhuis. Toen de moeder zestig was begonnen de eerste tekenen van dementie. Op 67-jarige leeftijd is ze overleden aan Alzheimer. Het jongere zusje heeft bij hen ingewoond en is ongehuwd gebleven. De vader vertoonde daarna ook tekenen van dementie, maar van een andere vorm, namelijk vasculaire dementie.

Alle hoofdstukken in het boek zijn losse puzzelstukjes die tezamen een tijdsbeeld geven. De doelstelling van de schrijfster was het creëren van een universele waarde in plaats van alleen een beschrijving van haar ouders.

De moeder verhuisde van Lith (bij Oss) naar Laren. Dat is te vergelijken met een emigratie in het huidige tijdsgewricht. Zij gingen één keer per jaar naar Oss (haar ouders zijn later verhuisd van Lith naar Oss), de vader huurde dan een auto. Een voordeel van deze verhuizing was wel dat er veel brieven zijn geschreven en bewaard gebleven. Het jongere zusje had ze verscheurd en wilde alles weggooien, maar de spreekster heeft van alle snippers nog vele brieven kunnen restaureren.

Marijke was na een broer en een zus het derde kind in het gezin van acht kinderen. Jongere broer Peter is op 33-jarige leeftijd overleden. Een voorbeeld van de gevolgen van de afstand tussen Laren en Oss: toen er weer een kleinkind geboren werd stuurden de grootouders uit Oss een kaart en later met een bode, als kraamcadeau, een flanellen lap. Zij kwamen niet op kraambezoek bij hun kleinkind, de afstand was bezwaarlijk. Marijke ging wel eens op de fiets uit logeren bij haar grootouders en ooms en tantes in Oss en omgeving, een afstand van honderd kilometer enkele reis.

Later had de vader een auto en gingen ze soms op een avond op en neer naar Oss om te rikken (een kaartspel). Op deze manier kun je schrijven over het algemene thema mobiliteit.

Andere thema’s zijn religie, ontzuiling, emancipatie, welvaart en industrialisatie. 

De vader was, zoals toen gebruikelijk, behoorlijk autoritair. Zijn wil was wet. Eind jaren 60 zie je in de maatschappij steeds meer verzet tegen autoriteit en tegen het wettelijke gezag. Zowel op de universiteiten als in de gezinnen. In het ouderlijke gezin van Marijke werden de ouders met u aangesproken.

De vader was als goed katholiek lid van de KVP en later van het CDA. De moeder ging naar de katholieke gymnastiek en deed boodschappen bij de katholieke middenstanders. Rond 1970 was een nieuw fenomeen dat ook kinderen uit de arbeidersklasse gingen studeren, Marijke is hiervan een voorbeeld. De overheid verstrekte hiervoor studiebeurzen. De vader was 25 jaar lang voor de KVP en later voor het CDA gemeenteraadslid van de gemeente Laren. Hij nam dit zeer serieus en streefde naar continuïteit. Dit wijkt dus enorm af van de huidige tijd waarin het lijkt dat het hoppen van de ene naar de andere werkgever beter is voor je CV dan levenslang bij dezelfde werkgever.

Het gebruik van de computer, het kijken naar de tv, vaak niet bij elkaar in één kamer, zorgen ervoor dat de gezinsleden tegenwoordig minder gezamenlijk doen of beleven. In gebroken gezinnen hebben de gezinsleden geen gezamenlijk verleden en soms is er een taboe om over dit verleden te praten. Het wordt ook moeilijk, lastig en gecompliceerd in geval van vier ouders wat tegenwoordig ook kan voorkomen, bijvoorbeeld twee moeders en twee vaders.

De opa’s van Marijke waren boer. Dat wil zeggen beiden een klein boertje. Ze hadden kippen en een varken en een moestuin. Ze waren zelfvoorzienend. Werkende thuiswonende kinderen leverden hun inkomsten in bij hun ouders. Als deze kinderen gingen trouwen, was dat vaak ook een flinke financiële aderlating voor het gezin. Soms zelfs zodanig dat de vader een betaalde werkkring moest zoeken.

Het is leuk om te schrijven over de maatschappelijke veranderingen. En om de gewoonten te plaatsen in de tijd waarin ze voorkwamen.

Een mogelijk thema is het eten. Vroeger was het alle dagen aardappelen, groenten en vlees. En opeens was er macaroni. Dat was voor velen wel even wennen. Over het eten is veel informatie te vinden op internet. Dit geldt ook voor kleding. Internet is een prima bron, niet alles is betrouwbaar, maar internet biedt wel veel informatie.

Andere hulpbronnen bij het schrijven van een familiegeschiedenis, en dan met name als er geen levende personen meer geraadpleegd kunnen worden, zijn de historische kringen. Daar is vaak veel informatie te vinden over de lokale geschiedenis en over de buurt. Wij leven nu in een tijd waarin we meteen uitgebreid geïnformeerd worden over bijvoorbeeld een gebeurtenis in Zimbabwe, maar we zien ook dat de belangstelling voor de lokale geschiedenis toeneemt.

Voorzitter Willem van Maren bedankt hierna de spreekster voor de geanimeerde en informatieve lezing, onder applaus van alle aanwezigen. Hierna wordt met een hapje en een drankje gevierd dat de afdeling Amersfoort en omstreken 45 jaar bestaat.

Terug naar homepage afdeling