Nederlandse Genealogische Vereniging

Kwartier van Nijmegen

NGV Afdeling Kwartier van Nijmegen

 

Militairen uit het kwartier van Nijmegen in het leger van Napoleon

Benieuwd hoeveel militairen uit je woonplaats tussen 1797 en 1814 onder Napoleon hebben gediend?

Zoek hier via het scherm op geboorteplaats. Zo geeft ‘Nijmegen’  716 treffers (met o.a. gegevens over de eenheid en de ouders), Huissen leverde 35 militairen, terwijl ‘Deest’ toch nog 5 zoekresultaten scoort. Lees ook de toelichting

 

Nijmeegse schepenprotocollen online

De afgelopen 25 jaar hebben 30 vrijwilligers, veelal ingestroomd via het Kwartier van Nijmegen, bij het Regionaal Archief gegevens uit de schepenprotocollen in de computer ingevoerd en daarmee een unieke bron digitaal toegankelijk gemaakt. Je kan de database hier op naam doorzoeken (selecteer ‘Schepenprotocollen’), indien je het inventarisnummer aanklikt kan je vervolgens bladeren naar afbeeldingen van de akte.

 

Voor het eerst sinds jaren is de afdeling KvN weer vertegenwoordigd in het hoofdbestuur van de vereniging. Maarten stelt zich voor:

“Mijn naam is Maarten van der Voort. Op de ALV van 25 november ben ik benoemd tot lid van het Hoofdbestuur. Daarvoor was ik al enkele jaren passief lid van de NGV. De echte passie voor genealogie is in 2011 ontstaan.

Ik ben 32 jaar oud, getrouwd, vader van 1 zoon en woon in Bunnik. Mijn genealogische band met het Kwartier van Nijmegen is voor mij een belangrijke. De stamvader van mijn eigen familienaam komt er vandaan, namelijk Joannes van der Voort (getrouwd 10.04.1760 met Maria van Bergen te Wamel). Vanaf daar wordt het verder terug in de tijd onzeker. Inmiddels heb samen met mijn neef al veel tijd besteed aan deze regio om een nieuw spoor te vinden, maar met beperkt succes tot heden. Toch zijn er nog zoveel interessante bronnen niet ontsloten dat ik er niet aan twijfel op een dag de volgende link op papier hard te kunnen maken.

Binnen het hoofdbestuur neem ik de portefeuille juridische zaken en verzekeringen voor mijn rekening. Dat is een bewuste keuze vanwege mijn achtergrond als oud-advocaat/jurist. Verder probeer ik samen met de andere bestuursleden de toekomst van de NGV zeker te stellen. Daar is de steun, input en inzet onmisbaar van de afdelingen en haar leden die zich hiervoor actief willen inzetten. Actieve leden kunnen we trouwens nooit te veel hebben! Dus als u zich voor de afdeling in het Kwartier of de landelijke vereniging in Bunnik wilt inzetten, aarzel niet om contact op te nemen! Ik kan uit eigen ervaring vertellen dat het ontzettend voldoening en plezier geeft. Wellicht tot ziens op eens van de vele activiteiten van onze mooie vereniging!”

Contact:

email bestuur Kwartier van Nijmegen 

 

Afdelingsbijeenkomsten:

 

De reguliere afdelingsavonden vinden vanaf dit seizoen plaats in Wijkcentrum Dukenburg (zaal 0.09), Meijhorst 7039, 6537 EP Nijmegen (NS station Dukenburg, buslijn 331, halte Meijhorst sporthal).

De eerstvolgende afdelingsavond vindt plaats op dinsdag 13  februari aanvang 20u00:

Wil Schackmann verzorgt een lezing getiteld

De bedelaarskolonie te Ommerschans

(uitgebreide informatie over de lezing onderaan deze pagina)

 

————————————————————————————————————

 

Vul onderstaand formulier in en  ontvang gratis onze nieuwsbrief:

 

 




 

De eerstvolgende afdelingsbijeenkomst vindt plaats dinsdag 13 februari 2018, 20u00-22u00.  

Lezing door Wil Schackmann:  De bedelaarskolonie te Ommerschans

 

Er is aan het begin van de negentiende eeuw in ons land sprake van ‘luilevende armen’, die in plaats van te werken liever hun hand ophouden. Men noemt ze ‘ene grief voor onze natuur, luije buiken, onbeschaamde deugnieten, zedelooze voorwerpen’. In het in 1822 te Overijssel opgerichte bedelaarsgesticht de Ommerschans zullen die eens hard worden aangepakt en heropgevoed. Uit alle windstreken, van Hoorn tot Veere en van Brussel tot Groningen, worden de bedelaars door gemeentebesturen ‘opgezonden’. Maar zijn het wel allemaal bedelaars?

mandenmakerij Ommerschans
Jongens rond 1900 aan het werk in de mandenmakerij in Ommerschans (Vereniging de Ommerschans)

Met veel liefde voor het onderwerp en de mensen die er een rol in spelen beschrijft Wil Schackmann hoe het bedelaarsgesticht tot stand kwam, wat voor mensen daar kwamen en hoe die werden behandeld. Doorspekt met anekdotes over het dagelijkse leven in het etablissement, komt men er achter waar de warme maaltijd uit bestond, welk werk de bedelaars verrichtten en hoe ze werden gestraft voor overtredingen van het tuchtreglement. Een verrassende conclusie van zijn onderzoek in de archieven van de Ommerschans is dat 60% van de ‘bedelaars’ een lichamelijke of geestelijke beperking had en daarom schreef het Historisch Nieuwsblad: Wie op zoek wil naar de oorsprong van de Nederlandse verzorgingsstaat moet kennis nemen van deze studie van Wil Schackmann.

Wil Schackmann is sinds 1987 full time schrijver. Hij publiceerde o.m. drie boeken over de landbouwkoloniën van de Maatschappij van Weldadigheid, zie ook extra informatie op zijn site.

Locatie: Wijkcentrum Dukenburg (zaal 0.09), Meijhorst 7039, 6537 EP Nijmegen (NS station Dukenburg, buslijn 331, halte Meijhorst).

 

Genealogie

Veel Nederlanders komen tijdens hun onderzoek in aanraking met bewoners van de Koloniën. Je kan zoeken in de databases van alledrenten.nl en op de site van de historische vereniging De Ommerschans. Genealogisch onderzoek van o.a. Helmuth Rijnhart heeft in kaart gebracht wie de eerste bewoners waren van de grote hoeves op het terrein rond de eigenlijke schans. Veel tegenwoordige inwoners van het gebied blijken familiebanden te hebben met deze ‘hoevenaars’. De eerste paar duizend bedelaars staan op bonmama.nl en ook daar zitten er bij die in Avereest en omgeving een groot nageslacht hebben nagelaten.

 

Achtergrond

 
De Koloniën van Weldadigheid waren een idee van generaal Johannes van den Bosch uit 1818. Hij wilde de enorme armoede na de Franse overheersing bestrijden door mensen hun eigen grond te geven, die ze moesten verbouwen onder zware omstandigheden. Het experiment was geen onverdeeld succes.
Tussen 1818 en 1825 werden de Koloniën van Weldadigheid opgericht, in dunbevolkte uithoeken van het koninkrijk. Vijf koloniën bevinden zich in het noordoosten van het huidige Nederland: Frederiksoord, Willemsoord, Wilhelminaoord, Ommerschans en Veenhuizen. De Koloniën zijn herkenbaar aan hun unieke lanen en gebouwen, die qua uitstraling sterk op elkaar lijken en bovendien nog in goede staat verkeren

Pentekening van het oude gesticht in Ommerschans (Historische Vereniging Avereest)

Er wordt wel eens anders beweerd, maar de Ommerschans is de eerste en in het begin de grootste dwangkolonie van de Maatschappij. 

Het bedelaarsgesticht komt in 1820 gereed. Centraal staat het hoofdgebouw, een twee verdiepingen tellend kloosterachtig vierkant gebouw met een grote binnenplaats en met blinde buitenmuren van 100/120 meter elk. Op de hoeken bevinden zich de verblijven van de zaalbeheerders, deze hebben wel ramen. Het hoofdgebouw is bedoeld voor 1200-1500 bedelaars, die in dertig zalen van 40 á 50 personen zijn ondergebracht, naar sekse gescheiden. Over de binnenplaats is een houten hek aangebracht, waarlangs wachters patrouilleren. Op de binnenplaats, maar ook in een reeks van bijgebouwen, zijn werkplaatsen ingericht waarin de arbeid moet worden verricht. Het gaat daarbij om spinnen, naaien, weven, breien en verstellen voor vrouwen en om klompen, schoenen en kleren te maken voor mannen. Ook is er een smederij, een touwslagerij, een spijkermakerij en een timmerwerkplaats. Er is een grote juteweverij met 100 weefgetouwen voor het vervaardigen van koffiebalen. Vanwege het ontsnappingsgevaar is het complex met een gracht omgeven. Buiten de gracht liggen boerderijen (uiteindelijk 21) waar men, onder geleide van soldaten, landarbeid verricht.

Ommerschans
De enig bekende foto van het oude gesticht in Ommerschans (detail ansichtkaart). De foto is vermoedelijk genomen na de sluiting van het gesticht (1890) en vóór de sloop (rond 1900). De foto is genomen vanaf de noordzijde, op de voorgrond rechts is de binnengracht zichtbaar.

De beloning voor arbeid is nominaal fl. 1.50 per week. Daarvan wordt fl. 1,- ingehouden voor kost en werkkleding. De overige 50 cent wordt uitbetaald in bonnen (later OS geld), die buiten het gesticht geen waarde hebben en dus alleen te besteden zijn in de winkel van het gesticht. Hiervan moet men ook een extra maaltijd kopen, naast de ene warme (slechte) maaltijd per dag die iedereen krijgt. Wie niet in staat is om te werken, wordt gekort op zijn uitkering; wie extra werk kan verzetten, heeft de mogelijkheid om meer dan fl. 1.50 te verdienen. Wie op deze wijze meer dan fl. 25,- heeft weten te sparen (oververdienste!) kan in aanmerking komen om ontslagen te worden uit het gesticht.

Ofschoon de kolonies opgericht zijn ter verheffing en beschaving van arme lieden, heeft ze deze pretentie maar zeer gedeeltelijk kunnen waarmaken. Zo ook in de Ommerschans: er is een schooltje annex onderwijzerswoning op het terrein, maar omdat ook kinderen (vanaf 8 jaar) geacht worden geld te verdienen en dus te werken, komt er van schoolgaan niet veel. Ook met de beoogde zedelijke verheffing is het droevig gesteld: het aangebrachte hek tussen de mannen- en vrouwenverblijven, ook echtparen zijn van elkaar gescheiden, heeft geen enkel effect, volgens bezoekers van het gesticht zijn de meeste meisjes en vrouwen zwanger (zie voetreizen van Van Lennep en Van Hoogendorp).

 

….. bezoek 13 februari de afdelingsbijeenkomst voor meer verhalen ….

 

 

Actueel

Prikbord
Datum
Titel
Inzender
aantal reacties
29 januari 2018
test
Balm
0
Alle prikbordberichten

Schrijf op het prikbord!

Deze functie is alleen beschikbaar voor leden.

Bibliotheek en publicaties

De  bibliotheek  van onze afdeling is gehuisvest in het Regionaal Archief Nijmegen. De catalogus is doorzoekbaar (selecteer ‘Bibliotheek’ en filter de de zoekresultaten op ‘NGV, Kwartier van Nijmegen’).